M-Pesa ndiyo pochi kubwa zaidi Tanzania kwa idadi ya akaunti na kwa thamani ya miamala, na ndiyo ya kwanza kuungwa na karibu kila mwendeshaji anayelenga soko hili. Ukurasa huu unaeleza msimbo wake, hatua za kuweka na kutoa pesa kwenye akaunti ya kubeti, muundo halisi wa ada, na vikwazo vinavyojitokeza zaidi.
M-Pesa ilianza Tanzania mwaka 2008 na leo ndiyo pochi inayotumika zaidi nchini. Kwa mchezaji, faida yake kubwa si teknolojia bali ni upatikanaji: karibu kila mwendeshaji anayekubali malipo ya simu anaanza naye.
| Kipengele | Taarifa |
|---|---|
| Mtoa huduma | Vodacom Tanzania |
| Msimbo wa USSD | *150*00# |
| Programu | M-Pesa Tanzania |
| Huduma kwa wateja | 100 |
| Nafasi sokoni | 40.6% ya akaunti · 40.33% ya thamani ya miamala |
| Sarafu | Shilingi ya Tanzania |
Sehemu ya *150* ni nafasi ya pesa za simu kwa waendeshaji wote nchini; tarakimu 00 ndizo za Vodacom, zilizogawiwa na Mamlaka ya Mawasiliano Tanzania. Ndiyo maana msimbo huu haufanyi kazi kwenye laini ya mtandao mwingine, hata kwenye simu yenye SIM mbili.
Chagua M-Pesa kutoka orodha ya njia za malipo.
Kila mwendeshaji ana namba yake ya kampuni. Iandike au inakili — usiitumie namba uliyoiona kwenye tangazo au kikundi cha soga.
Au fungua programu ya M-Pesa. Chagua kulipa kampuni, kisha ingiza namba ya malipo na kiasi.
Akaunti ya kubeti hujazwa ndani ya sekunde chache. Ukiona ucheleweshaji wa zaidi ya dakika mbili, angalia salio kabla ya kujaribu tena.
Kila muamala hutoa namba yake. Kwa mgogoro wowote, hii ndiyo hati ya kwanza itakayoulizwa.
Laini yako imesajiliwa kwa kitambulisho cha NIDA, kwa hiyo jina la pochi ni jina la NIDA. Likitofautiana na jina la akaunti ya kubeti, kuweka pesa kutafanya kazi na kutoa kutakwama. Rekebisha kabla ya kucheza, si baada ya kushinda — maelezo kwenye ukurasa wa uthibitisho.
Njia mbili tofauti zenye gharama tofauti, na wachezaji wengi hutumia isiyofaa.
Mwendeshaji halali hakuombi kutuma pesa kwenye namba ya simu ya mtu binafsi. Ombi la aina hiyo — hata likitoka kwa mtu anayejiita wakala au msaada — ni ulaghai wa kawaida sokoni. Malipo huenda kwenye namba ya kampuni iliyoandikwa ndani ya kasha la malipo la akaunti yako.
Ada unayolipa haitokani na mwendeshaji wa kubeti bali na mtoa huduma wa pochi, na juu yake kuna ushuru wa bidhaa wa 10% pamoja na VAT ya 18%. Kizidishi ni 1.10 × 1.18 = 1.298, yaani ada halisi ni takriban mara 1.3 ya namba iliyo kwenye jedwali la tarifa. Kizidishi hiki hakitegemei mtoa huduma wala kiasi, kwa hiyo unaweza kukitumia kusoma jedwali lolote. Maelezo kamili yako kwenye ukurasa wa malipo.
Miamala michache mikubwa hugharimu kidogo kuliko mingi midogo, kwa sababu ada hupanda kwa madaraja, si kwa asilimia thabiti. Mchezaji anayeweka pesa mara tano kwa wiki hulipa madaraja matano; anayeweka mara moja hulipa daraja moja — kwa kiasi kile kile.
| Mwendeshaji | Anaikubali? | Kikomo cha kuweka | Maelezo |
|---|---|---|---|
| 1win | Ndiyo | TZS 2,000 | M-Pesa na Airtel Money pekee |
| Betwinner | Ndiyo | TZS 2,500 | Pamoja na Airtel na Mixx by Yas |
| 1xBet | Ndiyo | TZS 1,500 | Anaunga pochi zote nne |
Pochi hii inakubaliwa na wote watatu tunaowachambua; tofauti iko kwenye leseni na masharti:
Kila mgogoro kuhusu pesa iliyokwama huishia mahali pamoja: nani ana kumbukumbu. Pochi yako inatoa kumbukumbu hiyo bure, na wachezaji wachache huitumia kabla ya kuihitaji.
Ujumbe unaokuja baada ya kila muamala una namba ya kumbukumbu, saa, kiasi na jina la mpokeaji. Hii ndiyo hati yenye uzito zaidi utakayowahi kuwa nayo kwenye mgogoro wowote.
Menyu ya pochi ina chaguo la kuangalia miamala ya karibuni. Ni njia ya haraka ya kuthibitisha kama pesa ilitoka kweli kabla ya kufungua tiketi.
Kwa mgogoro mkubwa, kituo cha mtoa huduma kinaweza kutoa taarifa ya kipindi kirefu zaidi ukiwa na kitambulisho chako. Hii inahitajika mara chache, lakini inapohitajika hakuna mbadala.
Vyanzo viwili vinavyoonyesha kitu kimoja hufunga mjadala. Chanzo kimoja pekee huanzisha mjadala.
Hifadhi ujumbe wa muamala kwa angalau miezi mitatu, hasa wa miamala mikubwa. Nafasi wanayochukua ni ndogo, na siku utakayoihitaji, hakuna njia ya kuirudisha ikiwa umeifuta.
Hatari kubwa kwa pochi ya simu si nenosiri la akaunti ya kubeti — ni laini yako yenyewe. Mwizi anayefanikiwa kusajili upya namba yako kwenye SIM mpya hupokea kila ujumbe unaokuja kwako, ikiwemo misimbo ya uthibitisho ya pochi na ya akaunti ya kubeti.
Programu bandia za kubeti na za «watabiri» huomba ruhusa ya kusoma SMS. Ruhusa hiyo pamoja na namba yako inatosha kufikia pochi. Ndiyo maana ukurasa wa programu za simu unaorodhesha ruhusa hiyo kama hatari kubwa zaidi: si kuhusu akaunti ya mchezo, ni kuhusu pesa zako.
*150*00#. Sehemu ya *150* ni ya pesa za simu kwa waendeshaji wote; 00 ni msimbo wa Vodacom uliogawiwa na TCRA.
Hapana. Mwendeshaji halali hutumia namba ya malipo ya kampuni inayoonekana ndani ya kasha la malipo. Ombi la kutuma kwa namba ya mtu binafsi ni ishara ya ulaghai.
Inategemea kiwango na aina ya muamala. Muundo ni: ada ya mtoa huduma, kisha ushuru 10% juu yake, kisha VAT 18% — takriban mara 1.298 ya namba ya jedwali.
Angalia namba ya kumbukumbu na salio kabla ya kujaribu tena. Sababu za kawaida ni namba ya malipo isiyo sahihi na ucheleweshaji wa mtandao.
Angalau miezi mitatu, hasa kwa miamala mikubwa. Ujumbe una namba ya kumbukumbu, saa na kiasi — ndiyo hati yenye uzito zaidi kwenye mgogoro wowote, na haiwezi kurudishwa ukiifuta.
Zuia laini mara moja kutoka simu nyingine, kisha badilisha nywila ya akaunti ya kubeti. Laini mpya yenye namba ile ile hutolewa kituoni ukiwa na kitambulisho chako — kwa jina lile lile la akaunti.